Natuur in de straat


Van de Nederlandse bevolking leeft 60% in steden en dat percentage zal toenemen. Generatie op generatie lijkt op te groeien zonder binding en zelfs zonder ervaring met de natuur. Dat zijn wel onze toekomstige politici en andere besluitvormers. Waarom is er dan zo weinig natuur in onze steden? Dat is de vraag die de schrijver van het boek, Jaap Dirkmaat, aan de orde stelt. Feitelijk is natuur in de stad minstens zo belangrijk als natuur buiten de stad. Natuurorganisaties zouden zich volgens Dirkmaat meer moeten richten op het verwerven van natuurterreinen binnen de stad, daar wonen de meeste mensen. Er worden prachtige voorbeelden van over de hele wereld gegeven van verrassend en soms ook bizar samengaan van mens en natuur. Er is geen tekort aan ideeën, geen gebrek aan onderbouwing, noch aan ruimte om tot uitvoering te komen. Maar het komt niet verder dan enkele goede voorbeelden of incidenten, tot toepassen komt het onvoldoende. De oplossing zoekt Dirkmaat vooral in voortvarendheid van de overheid. De strategie van het inbreiden moet worden heroverwogen ten gunste van stedelijke groene ruimte. Volgens Dirkmaat zijn er voldoende buitenstedelijke gebieden van lage kwaliteit waar zonder ingrijpende schade voor natuur en biodiversiteit gebouwd kan worden. Verstikkende dogma’s staan dergelijke vrije gedachten vaak in de weg. Er zou een gedragscode moeten worden ontwikkeld om meer beleidsruimte te creëren. Normstelling, verleiding en soms lichte dwang van de zijde van de overheid worden gezien als een belangrijke bijdrage aan de oplossing. Er moet een financiële verbinding komen tussen bestedingen voor “rood” en “groen”, de kwaliteit van bouwprojecten wordt immers mede bepaald door de aanwezigheid van groen. In praktijk wordt groen tijdens de ontwikkeling van een project vaak geofferd aan de noodzakelijke bezuinigingen, dat zou volgens Dikmaat eigenlijk andersom moeten, rood zou moeten inleveren ten gunste van het groen. “Natuur in de Straat” prikkelt het denken over de toekomst van ons stedelijk leefmilieu, maar het is de vraag of de analyses van Dirkmaat wel steek houden. Het wegzetten van de vele succesvolle projecten op het gebied van ontwikkeling van stedelijke natuur als leuke voorbeelden die onvoldoende navolging krijgen is naar mijn mening te kort door de bocht. De oplossing wordt in dit boek kort gezegd gezocht in een steviger overheid. Mislukkingen uit het verleden hebben geleerd dat bij afwezigheid van maatschappelijk draagvlak beleid gedoemd is te mislukken. De stedelijke burger lijkt voor Dirkmaat nauwelijks doelgroep te zijn. Grote culturele verschillen tussen de stedelijke bevolkingsgroepen maken het werken aan draagvlak voor meer natuur tot een vak apart, maar dat komt in dit boek niet ter sprake. Het geeft echter wel te denken dat decennia van werken aan natuureducatie niet heeft voorkomen dat natuur in onze steden onvoldoende aandacht krijgt en in tijden van bezuiniging als eerste geschrapt wordt. Inspirerend is het boek wel en niet in de laatste plaats door de overvloed aan veelzeggende foto’s.
Johan Vijfvinkel

Natuur in de Straat
Auteur: Jaap Dirkmaat
Uitgever: Vereniging Nederlands Cultuurlandschap
176 pagina’s, f.c.
Prijs € 24,95
ISBN 978-90-817927-0-7