Vakgroep Heemtuinbeheer chronologisch

1994

  • 28 mei: Voorbereidende bijeenkomst in Beuningen. Aanwezig waren Pieter van Balkum (Amsterdam), Wim Niemantsverdriet (Eindhoven), Hein van Schie (Leiden), Tycho Hoogstrate en Theo van Schie (Leiderdorp), Andre van den Berg (Den Bosch) en de initiatiefnemers Marianne van Lier en Willy Leufgen. We kozen voor het thema Water en stuurden naar alle beheerders een brief waarin we de vragen over dit thema inventariseerden en peilden tegelijkertijd de belangstelling voor een Vakgroep Heemtuinbeheer.

 

1995

  • 21 + 22 april: oprichtingsvergadering Vakgroep Heemtuinbeheer met 16 deelnemers. Wij bezochten het heempark in Leiden en de heemtuin in Leiderdorp. 's Avonds was er een lezing van Marcel Wasscher over libellen. We sliepen in de watersportherberg op het Kaageiland. Hein van Schie hielp bij de voorbereidingen.

 

  • 25 augustus: studiedag/excursie waterkwaliteit en waterbeheer in en nabij heemtuin Presikhaaf in Arnhem. O.a. een fietsexcursie waarbij we de beek die door de heemtuin stroomt volgden tot aan de bron. Mede voorbereid door Ruud Bokhove.

 

1996

  • 26 + 27 april: 2-daagse bijeenkomst in Noord-Brabant. Met medewerking van Henk Moller Pilot, deskundig op het gebeid van de aquatische oecologie. We bezochten de heemparken in Eindhoven en Schijndel, overnachtten op De Kleine Aarde in Boxtel, waar we ook rondgeleid werden. Wim Niemantsverdriet was de mede-organisator van deze tweedaagse.

 

  • 6 september: studiedag/fietsexcursie in Amsterdam. Samen met Wilde Weelde (toen nog deel van Stichting Oase). Thema nog steeds water: wateronderzoek in de heemtuin in het Amstelpark. Langs het waterrijke Ecolint en de Groene As naar natuurtuin De Wiedijk (rondleiding, picknick in de boomgaard). Als toetje nog langs de floatlands in de Boerenwetering. Medevoorbereid door Ruud van Kempen en Pieter van Balkum.

 

1997

  • 2 + 3 mei: tweedaagse bijeenkomst in Den Haag e.o. Rondleidingen door heempark H.J. Bos, stadsnatuur in De Uithof, en landschappentuin De Heimanshof (allemaal in Den Haag) en op de tweede dag de natuurtuin en het park Te Werve in Rijswijk. Ecocabaret en ecodiner bij  Stichting Aardewerk in Den Haag. Overnachting in NJHC Kasteel Ockenburg. Medevoorbereid door Nico Kolthek en Cees Los.

 

  • 26 juli: studiedag "Granen, grassen en schijngrassen" in de Heimanshof in Hoofddorp. Ton Engelman weet daar heel veel van en deelde die kennis graag met ons.

 

1998

  • 15 + 16 mei: tweedaagse bijeenkomst in Nijmegen e.o. Thema: successie. Ger Londo verzorgde een lezing hierover in het Dijkmagazijn in Beuningen. Daarna bezochten we de Oasetuin en de Beuningse uiterwaarden. De tweede dag dan een fietsexcursie naar de heemtuin Heumens Heem in Malden, de Educatieve Natuurtuin Goffert en natuurtuin Bottendaal in Nijmegen. Wij overnachtten in het vml. klooster De Refter in Beek-Ubbergen.

 

  • 23 oktober: successie in de Amstelveense heemparken. Rondleiding en medevoorbereiding door Hein Koningen.

 

1999

  • 18 + 19 juni: tweedaagse bijeenkomst in Vlaardingen en Rockanje. Het thema was nog steeds successie, maar dit keer toegespitst op het thema storingsplanten. Wim Kanbier schreef een bijdrage "Storing of dynamiek". Op het programma stond een fietsexcursie o.l.v. Ben van As door Vlaardingen met het bezoek aan de heemtuin in Vlaardingen West en het heempark in het Holypark. Overnachting in het NIVON-huis in Hoek van Holland. Op de tweede dag bezochten we heemtuin Tenellaplas in Rockanje en aansluitend twee verschillende gedeelten van Voorne's Duin, waar we de effecten konden zien van de keuze voor verschillende vormen van beheer: begrazing (Zuidhollands Landschap) en maaibeheer (Natuurmonumenten). Medevoorbereid door Wim Niemantsverdriet.

 

  • 16 oktober: successie op de heemtuin in Muntendam, medegeorganiseerd door Klaas Steenbergen.

 

2000

  • 26 + 27 mei: tweedaagse bijeenkomst in West-Brabant. N.a.v. een artikel in Oase van Hein van Schie komt het thema: "Waar doen we het eigenlijk allemaal voor", naar boven. Dit leidde tot de volgende gedachtenuitwisseling: "De plaats van openbare heemtuinen in de 21e eeuw". We bezochten de nieuwe natuurtuin in Breda, de Liniehof in Made (26.5.) en de heemtuin in Rucphen, het natuurgebied Pannenhoef en natuurpark D'n Ouden Leemput in Etten-Leur. We overnachtten in Conferentieoord Bovendonk in Hoeven en werden bij de voorbereiding geholpen door de familie Stoop. 

 

  • 6 oktober: eendaagse fietsexcursie door Gouda. We bezochten met Andre van Kleinwee het Heempad en Park Noorderhout en Lian van Oers en Hans Schaap lieten ons heemtuin Het Goudse Hout zien.

 

2001

  • 14 en 15 juni: twee eendaagse excursies 'In de voetsporen van dr. Ger Londo': Alterra-tuin in Wageningen, Londotuin in Leersum en de prive-tuin van Ger Londo in Scherpenzeel.

 

  • 21 en 22 september: tweedaagse bijeenkomst in Oost-Brabant. Het thema was nog steeds: "Waar doen we het toch allemaal voor?". Deze keer extra aandacht voor de fauna. We bezochten achtereenvolgens De Kleine Aarde in Boxtel, de Insectentuin in Veghel, het Natuurcentrum De Specht en natuurroutes in Handel, het Natuurhistorisch Museum en tuin in Asten en Natuurtuin De Robbert in Helmond. Overnachten deden we in vml. klooster De Weijst in Handel. Mede voorbereid door Wim Niemantsverdriet.

 

2002

  • 24 mei: Ruud van Kempen (Natuurtuin De Wiedijk in Amsterdam-Osdorp) nodigde zijn collega's uit t.g.v. de opening van het nieuwe heemtuingebouw. Na de rondleiding door De Wiedijk en het gebouw wandelden we langs de Sloterplas naar heemtuin Sloterpark.

  

  • 5 + 6 juli: tweedaagse bijeenkomst in Twente. Na een natuur-fietsexcursie (o.a. natuurontwikkelingsgebied Stroothuizen o.l.v. Kees Both) en een warme maaltijd in het befaamde Paradijs in Enschede overnachtten we in NIVON-huis Bornerbroek. De tweede dag stond geheel in het teken van de vier Twentse (IVN)heemtuinen Hengelo, Enschede, Haaksbergen en Nijverdal. Bij de voorbereiding heeft vooral Hendrik ter Haar ons geholpen.

 

2003

  • 9 mei: dagje Zoetermeer op uitnodiging van de gemeente Zoetermeer n.a.v. het 25-jarig bestaan van de natuurtuin. Rondleiding door de jarige natuurtuin en het Buijtenpark o.l.v. Johan Vos en Jan Rensink. 

 

  • 12 september: dagje Kampen wederom op uitnodiging van de gemeente. Aebe Poutsma, 25 jaar bij de gemeente in dienst, liet ons zijn biotoop uitgebreid zien, waaronder uiteraard de plaatselijke heemtuin.

 

2004

  • 12 - 14 mei:  driedaagse excursie door Zuid-Limburg. Heemtuin De Heebrig in Vijlen, de zinkflora van Plombieres (net over de grens) en de Wahlwiller graften waren de doelen van de eerste dag. De tweede dag stonden heemtuin Sjloensheim in Oud-Valkenburg, de Orchideeentuin in het Gerendal en - als extra natuurkicks - een natuurontwikkelingsgebied langs de Geul en de Schone Grub in het Savelsbos op het programma. En de derde dag fietsten en wandelden wij o.l.v. Paul Janssen door het vele natuurschoon in en direct rond Maastricht: Hoge Fronten, de Pietersberg en de oude stadsmuren met de unieke flora waren zeker hoogtepunten, maar b.v. ook een natuurtuin bij de St. Christoffelschool. Overnachten deden we in Eckelrade (bekend van andere excursies). Hulp bij het organiseren hadden we vooral van Luc Stroman en Paul Janssen.

 

  • 10 september: fiets-bootexcursie Dordrecht/Papendrecht met een bezoek en rondleiding aan de landschappentuin in Park Weizigt, Dordrecht en de Educatieve Tuin in Papendrecht. Hulp bij de voorbereiding hadden we van Nel Welschen en Angeline Tiedema.

 

2005

  • 2 en 3 juni: tweedaagse bijeenkomst in Zeeland. We bezochten de tuin en het centrum van MEC De Korenbloem in Vlissingen, de heemtuin Terra Maris in Oostkapelle, aten lekker in B.D. boerderij Ter Linde en sliepen in Studiecentrum De Schelphoek in Serooskerke. De tweede dag begonnen we met  een vogelexcursie langs de inlagen van Schouwen. Daarna kregen we nog een rondleiding door de Heemtuin De Hollandse Hoeve in Goes en sloten we de excursie af met een wandeling over en langs de bloemdijken van de Zak van Beveland. Erik Speksnijder hielp ons bij de organisatie. 

 

  • 23  september: feestelijke vakgroepbijeenkomst t.g.v. 80 jaar Thijsse's Hof in Bloemendaal en 30 jaar Heimanshof in Hoofddorp met uiteraard druk bezochte rondleidingen door de jarige heemtuinen.

 

2006:

  • 20 en 21 april: tweedaagse excursie Castricum, Bergen aan Zee en Egmond-Binnen. Start in de Tuin van Kapitein Rommel in Castricum t.o. het NS-station. Rondleiding en dan door naar het nabij bezoekerscentrum van de PWN, De Hoep, waar Tycho Hoogstrate ons verwachtte voor een rondleiding door 'zijn' duinen, 'De Limiet'. Maaltijd in Het Zeehuis (NIVON) in Bergen aan Zee, daarna wandeling over het strand en langs zee en dan 's avonds nog een presentatie '11 jaar Vakgroep Heemtuinbeheer en hoe nu verder?'. De volgende dag een rondwandeling door de kleine heemtuin Parnassia in Bergen aan Zee, een wandeling door de duinen naar de kunstmatige duindoorbraak De Kerf en dan na de lunch richting Egmond-Binnen, waar Peter Lassooij in zijn particuliere natuurtuin De Wielenmaker op ons wacht.

 

Na deze excursie nam een kleine werkgroep - Hein Koningen, Luc Stroman, Douwe en Angeline Tiedema - de voorbereidende en coordinerende taken van Willy Leufgen en Marianne van Lier na 11 jaar over.

 

  • 8 september: dagje Jochumhof in Steyl (Noord-Limbrug). Uitgebreide rondleiding o.l.v. Gerdt van de Brink door deze botanische tuin met heemtuingedeelte. Na de lunch een rondleiding door het nabije natuurontwikkelingsgebied Romeinenweerd langs de Maas (Keesjan van de Heerik, Stichting Ark).

 

2007

  • 31 mei en 1 juni: Een tweedaagse excursie aan de zuid-oostelijke kant van Amsterdam: uitgebreid bezoek van de beide ruime natuurparken Klarenbeek en De Riethoek (elk 6,5 ha) en het bijbehorende natuurcentrum Zon Alom o.l.v. Norbert Daemen. Overnachten en maaltijd op Camping Zeeburg. De tweede dag van heem- en natuurtuinbezoeken begon in het Amstelpark (o.l.v. Pieter van Balkum), vervolgens natuurtuin Slatuinen en afsluitend natuurtuin De Wiedijk (o.l.v. Ruud van Kempen). Na afsluiting was er ook nog reden om te 'borrelen' (lustrum).

 

  • 21 september: excursiedag in Leiden, Leiderdorp e.o. Bezoek aan de beide traditierijke heemtuinen en aan het Park Huys te Warmond.

 

2008

  • 12 en 13 juni: tweedaagse excursie in Voorne's Duin e.o. Thema: "Duinen als referentiegebied met extra aandacht voor duinstruwelen." Start bij het bezoekerscentrum Tenellaplas en bezoek aan de achterliggende heemtuin. 's Middags bezoek van verschillend beheerde natuurterreinen in Voorne's Duin. Overnacht werd aan het noordoever van het Oostvoornse Meer en op de tweede dagen vonden langere natuurwandelingen langs de Schorren van Voorne en het Groene Strand plaats. Eline Vis, heemtuinier uit de streek, ondersteunde de werkgroep intensief bij de totstandkoming en de uitvoering van het programma.

 

  • 5 september: kennismaking met het unieke Maasheggenlandschap bij Boxmeer, met de nadruk op inheemse bomen en struiken, heggen en struweelsoorten, wilde rozen. Start bij de oudste linde van Nederland in Sambeek en dan onder zeer vakkundige begeleiding van Bert Maes excursie door het heggenlandschap en rivierbosjes in de directe omgeving.

 

2009

  • 12 juni: thema akkeronkruiden. Deze keer o.l.v. kenner Marcel Bolten, door zijn eigen tuin in Overasselt en langs de akkers van Educatieve Natuurtuin Goffert in Nijmegen.

 

  • 5 september: 25 jaar natuurtuin De Wiedijk in Amsterdam-Osdorp met feestprogramma en workshops.

 

2010

  • 20 en 21 mei: tweedaagse voorjaarsexcursie in Den Haag. Start bij het heempark H.J. Bos in Madestein o.l.v. Frank van Veenendaal, Erik van Veen en Max Leerentvelt, wandeling door het Hyacinthenbos naar duingebied Solleveld o.l.v. Leo Looyenga en Jaap v.d. Craats, avondeten in een strandpaviljoen bij Scheveningen. De tweede dag begon met een rondleiding door landschappentuin De Heimanshof in het Zuiderpark (o.l.v. Erik en Frank) en eindigde met een rondleiding door de Japanse tuin in Park Clingendael o.l.v. Jaap en Max. (Met dank aan de gemeente Den Haag die alle kosten voor haar rekening nam.)

 

  • 8 oktober: paddenstoelenexcursie door kasteelpark Nijenrode o.l.v. Gert Immerzeel. Lees hier meer.

 

2011

  • 1-3 juni: toch weer eens een driedaagse excursie, deze keer naar het waddeneiland Texel. Dag 1 bracht ons naar het tuunwallenlandschap op de Hoge Berg, de befaamde Leemkuil van Thijsse en de heemtuin achter het NIOZ-terrein (met dank aan Nieteke Roeper en Mark Fonds). De volgende dag dan een lange fietstocht met een bezoek aan de particuliere natuurtuin van Peter de Wilde tussen Den Burg en Den Hoorn, verder door de Dennen, langs de orchideenweelde bij het Alloerveld, naar het strand voorbij De Koog; voor de afwisseling wandelend naar de Bertusnol en de prachtige orchideenvelden in De Nederlanden weer verder per fiets naar De Slufter: uitrusten.. Dan weer op de fiets langs de dorpen Oosterend en Oudeschild uiteindelijk terug naar ons hostel in Den Burg. Dag drie stond vooral in het teken van wandelingen door het uiterste zuiden van het eiland: Bollenkamer (o.l.v. Kees Bruin), Mokbaai, Horsmeertjes, Kreeftenpolder, Hors... strandvlaktes, actieve duinvorming en vele stadia van (vochtige) duinen.

 

  • 26 augustus: carpoolend op verkenning naar de bijzondere flora van Den Helder. Thema: 'Zeedijk-duinen-wad-kustplanten'. O.l.v. Fer van Strijen bezochten wij Fort Harssens (bij het havenkantoor), Het Kuitje (waddenkust), Huisduinen, de Donkere Duinen en afsluitend Mariendal, een vml. perceel bollengrond, nu natuurontwikkelingsproject van Landschapsbeheer Noord-Holland. 

 

2012

  • 24 + 25 mei: De voorjaarsexcursie vond in Den Bosch e.o. plaats. Wij begonnen met koffie en iets lekkers in de hoog gelegen woning van de organisator van de beide dagen, Ben van Bennekom, met riant uitzicht over het befaamde Bossche Broek net buiten de wallen van de stad. Van daaruit bezochten we het nabije heempark in het Zuiderpark en het aangrenzende landschap Het Bossche Broek. Terug in de stad bewonderden we de alom tegenwoordige muurflora en een gerenoveerde stadstuin, de Jeroen Boschtuin, met aansluitende lunchpauze op de beroemde Bossche Parade om vandaar vanaf de parkeerplaats naar ons slaapadres De Zonnewende in St. Michielsgestel te carpoolen. Na de maaltijd stond er nog facultatief een wandeling naar De Haanwijk (Noordbrabants Landschap) op het programma. De tweede dag stond in het teken van nog eens twee mooie heemtuinen: het Frater Simon Deltour Heempark in Eindhoven en de heemtuin annex zijn prachtige heemtuingebouw in Schijndel. Twee mooie dagen in vertrouwd gezelschap!

 

  • 31 augustus: Najaarsexcursie naar de befaamde heemtuin in Rucphen, Noord-Brabant. Deze heemtuin heeft toch altijd een heel speciale aantrekkingskracht. En dat bleek ook deze keer weer. Mooie ontvangst en een zeer uitgebreide rondwandeling o.l.v. Mans de Jong. Direct aansluitend een mooie wandeling door een enkele hectares groot natuurtuinterrein midden in het nabije landschap. De beheerders bleken oud-vrijwilligers van de heemtuin en ze woonden ook nabij de fraaie plek in het boerenlandschap. Een mooie, rustgevende, meer landschappelijke aanvulling op het spektakel van de schitterende heemtuin.

 

2013

  • 6 en 7 juni 2013: Tweedaagse excursie naar Apeldoorn en Arnhem. Deze excursie is vooral dankzij Machteld Klees, die in Dieren woont en het hele gebied goed kent, tot stand gekomen. Aantal deelnemers: 18, viel een beetje tegen. De eerste dag rondgeleid door stadsecoloog Gert-Jan Blankena in een prachtig stuk oud bos en een aangrenzend nat kwelgebied, met een rijke zeggenflora en rietorchissen. In herinnering blijven de waterviolieren. Daarna naar het herstelprojekt Beekberger Woud, dat nog in niets op een bos leek. Een zeer ambitieus projekt, dat naar ik begreep lijdt aan een gebrek aan water. Er liep ooit een beek doorheen en was zo ontoegankelijk, dat men er alleen als de bodem bevroren was in kon om wat hout te oogsten.
    De tweede dag naar Cortenoever aan de IJssel, hier liggen oude akkertjes met akkerflora (spiegelklokjes) en nog ongeschonden hobbelige graslanden met stroomdalflora (veldsalie en kruisdistel). Hier werden we rondgeleid door Machteld en Henk Eggelte, auteur van de Veldgids Nederlandse Flora. Die dag stond het water in de IJssel extreem hoog, tot bijna aan het akkertje. Heel mooi de gedeeltelijk ondergelopen uiterwaarden. Een schitterend en zeer rustig gebied.
    Daarna het drukke Arnhem met Presikhaaf, een relatief oude heemtuin, gids was beheerder Rob Graat. Ook hier speelde verdroging een rol. De beek krijgt te weinig water om goed door te stromen. Een oplossing wordt gezocht in een tweede tak, de bedding is al klaar, nu nog het water. Deze tuin wordt intensief gebruikt voor educatie. Er was een excursie aan de gang van de naburige PABO. Als afsluiting stond het Spijkerkwartier op het programma, een mooie negentiende-eeuwse wijk, waar al sinds ruim 30 jaar een aantal zogenaamde puintuinen zijn te bewonderen. Prachtige door de bewoners zelf ingerichte en beheerde, door bebouwing omsloten sfeervolle tuinen. De helaas te vroeg overleden Ben Veld woonde in deze wijk en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van deze tuinen. Arnhem bleek een aantal gezellige etablissements te herbergen, in een daarvan konden we prima op adem komen en evalueren en de dorst lessen (verslag Luc Stroman).

 

 

  • 7 september 2013: Excursie naar de Millingerwaard, aantal deelnemers: 21. Ook deze excursie was grotendeels door Machteld Klees voorbereid. We werden rondgeleid door Martien van Bergen, iemand met een zeer gedegen kennis van het gebied. Dit is een beroemd natuurontwikkelingsgebied dat begraasd wordt door Koniks en Galloways, het maakt een zeer ruige indruk (heel veel reuzenbalsemien). Wat flora betreft is vooral het strand langs de Waal interessant met een aantal zeer zeldzame duizendknoop- en ganzevoetachtigen, zoals druifkruid en welriekende ganzevoet. De Koniks graasden het liefst op dit kale strand en de oeverwallen ernaast. Een bijzonder gebied met een geheel eigen sfeer. Onze gids bracht ons bij een door bevers gevelde reusachtige populier, de tandsporen waren duidelijk te zien. Ik heb wel een beetje spijt dat ik niet de tuin bij het theehuis heb bezocht, maar niemand van de aanwezigen wilde die zien. Na afloop gezellig gegeten bij de Waard van Kekerdom (verslag Luc Stroman).